Adaptogeny – co to za substancje?

Niektóre gatunki roślin i grzybów pomagają Twojemu organizmowi lepiej znosić stres oraz odzyskać wewnętrzną równowagę. Łączy je to, że działają w sposób holistyczny i nieswoisty. W związku z tym, że dzięki nim zyskujesz lepsze zdolności przystosowawcze, nazwano je adaptogenami. 

Co ważne, stosując je, nie musisz obawiać się uzależnienia. Zapewniają bowiem subtelny i długofalowy efekt, wzmacniając odporność, wspierając poziom energii i poprawiając koncentrację. Zastanawiasz się, czym są adaptogeny? Krótko mówiąc, to starannie wyselekcjonowane gatunki roślin i grzybów, które uczą Twoje ciało reagować łagodniej na napięcie.

Badania, które doprowadziły do odkrycia adaptogenów, przeprowadzono w ZSRR. Stanowiły one jeden z obszarów zimnej wojny toczonej ze Stanami Zjednoczonymi. Naukowcy szukali naturalnych rozwiązań, które zwiększałyby konkurencyjność radzieckiej gospodarki. Za sprawą adaptogenów robotnicy mogli wydajniej pracować, gdyż mieli więcej energii, a ich organizm lepiej tolerował stres. W latach 70. adaptogeny podawano niektórym sportowcom startującym w olimpiadzie, aby zwiększyć wydolność ich organizmu. Co ciekawe, lokalne społeczności państw azjatyckich od wieków korzystają z tych samych roślin i grzybów, kierując się intuicją. 

Chcesz wiedzieć, jak działają adaptogeny? Nie tłumią objawów, lecz wspierają naturalne mechanizmy przystosowawcze organizmu. Szczególną popularnością w świecie fitoterapii cieszy się ashwagandha, która pomaga obniżyć poziom kortyzolu, poprawia sen i łagodzi napięcie emocjonalne. Wspiera również układ hormonalny i płodność. Sportowcy chętnie po nią sięgają, gdyż stanowi naturalny sposób na wyciszenie, a jednocześnie nie prowadzi do utraty energii.

Kolejnym cennym surowcem jest różeniec górski (Rhodiola rosea), który rośnie w chłodnych rejonach Europy i Azji. Można go spotkać także na terenie naszego kraju, dlatego niekiedy nazywa się go polskim adaptogenem. Wspiera wydolność fizyczną i psychiczną, jednocześnie niwelując skutki zmęczenia. Pomaga utrzymać motywację, gdy brakuje sił do działania i kontynuowania treningów. Ponadto zwiększa odporność Twojego organizmu na stres oksydacyjny.

W ZSRRżeń-szeń syberyjski nazywano „naturalnym dopingiem”. Ułatwia zachowanie koncentracji w trakcie ćwiczeń, poprawia odporność i wspiera w okresach osłabienia. W przeciwieństwie do kofeiny działa łagodnie i nie powoduje nagłego spadku energii. Z tego względu jest ceniony przez sportowców.

Najskuteczniejsze adaptogeny

Borykasz się ze stresem, zmęczeniem lub spadkiem koncentracji, dlatego szukasz naturalnego wsparcia dla organizmu? Poznaj najskuteczniejsze adaptogeny, które pomagają zwiększyć odporność psychiczną, poprawiają nastrój i przywracają energię. Działają łagodnie, dlatego nie powodują nagłych skoków i spadków sił.

Poniżej znajduje się krótka lista adaptogenów, która uwzględnia wsparcie organizmu w różnych obszarach. Obejmuje ona zarówno znane surowce zielarskie, jak i mniej popularne. Każdy z nich ma nieco inne właściwości. Jedne adaptogeny uspokajają, podczas gdy inne dodają energii podczas treningów lub wspierają układ odpornościowy. Podejmując decyzję, weź pod uwagę to, czego obecnie najbardziej potrzebujesz. Suplementacja powinna uwzględniać Twoje indywidualne potrzeby i styl życia.

Adaptogeny na stres i kortyzol

Z powodu codziennego pośpiechu, nadmiaru obowiązków i braku odpoczynku Twój organizm stale produkuje kortyzol. Możesz sięgnąć po adaptogeny na stres, które pomagają regulować reakcję ciała na napięcie emocjonalne i fizyczne. Działają łagodnie, wspierając równowagę układu nerwowego. Stosując je regularnie, możesz obniżyć poziom kortyzolu i poprawić swoje samopoczucie

Ciekawi Cię, jakie adaptogeny na stres działają najskuteczniej? Zwróć uwagę na ashwagandhę, której korzeń pomaga redukować napięcie, poprawia jakość snu i wspiera regenerację po treningu. Ponadto pozwala Ci zachować spokój w trudnych momentach. 

W stanach zwiększonego napięcia emocjonalnego lub fizycznego możesz sięgnąć też po różeńca górskiego. Z jego pomocą zwiększysz odporność psychiczną i odzyskasz wewnętrzną równowagę. Omawiana roślina wspiera koncentrację i ułatwia radzenie sobie z presją codzienności.

Adaptogeny na regenerację wątroby

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis) realnie wspiera regenerację Twojej wątroby. Zawiera bowiem lignany, głównie schizandrynę, które zwiększają odporność hepatocytów na stres oksydacyjny. Ponadto wspomniane substancje nasilają aktywność enzymów detoksykacyjnych. Sprawia to, że komórki wątroby szybciej wracają do równowagi po działaniu toksyn, a ich procesy naprawcze przebiegają sprawniej. Cytryniec chiński poprawia również metabolizm tłuszczów i wspiera stabilizację błon komórkowych, przez co dodatkowo chroni wątrobę przed uszkodzeniami. 

Adaptogeny na odchudzanie

Twój organizm potrzebuje równowagi, by zrzucić zbędne kilogramy i normalnie funkcjonować. Adaptogeny na odchudzanie pomagają regulować poziom kortyzolu, który wpływa na odkładanie się tkanki tłuszczowej. Poza tym wspierają metabolizm, poprawiają nastrój i zmniejszają ochotę na podjadanie.

Korzeńmaca, który pochodzi z Andów, wykazuje właściwości energetyzujące. Pomaga stabilizować żeńskie hormony płciowe, wspiera płodność i łagodzi objawy PMS. Ponadto może poprawiać samopoczucie i wydolność fizyczną. Korzeń maca odgrywa szczególną rolę wśród adaptogenów dla kobiet, ponieważ wspiera ciało i psychikę na różnych etapach życia, także podczas menopauzy i odchudzania.

Jeśli walczysz z przewlekłym zmęczeniem i spowolnionym metabolizmem, sięgnij po żeń-szeń amerykański. Ta roślina adaptogenna działa pobudzająco w sposób łagodny i zrównoważony. Wspomaga spalanie tłuszczu i utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi. 

Dużą popularnością wśród osób, które pragną spalić nadmiar tkanki tłuszczowej, cieszy się grzybchaga. Wspiera on układ odpornościowy i wykazuje działanie antyoksydacyjne. Jednocześnie wspomaga zdrowy metabolizm, dlatego ułatwia zrzucenie zbędnych kilogramów.

Adaptogeny na sen i odporność

Zmagasz się z przewlekłym stresem, który utrudnia Ci nocny odpoczynek? Sięgnij po adaptogeny na sen, które pomagają wyciszyć układ nerwowy i przywrócić naturalny rytm dobowy. Wspierają regenerację, dlatego wstajesz z łóżka z większą energią i spokojem. 

Grzyb reishi znalazł zastosowanie w medycynie chińskiej, gdyż wspiera układ odpornościowy i może łagodzić skutki stresu. Działa przeciwzapalnie, wspomaga detoksykację i zdrowy sen. Jak widzisz, adaptogeny na odporność mogą jednocześnie wzmacniać ciało i psychikę.

Szukasz naturalnego sposobu na uspokojenie emocji? Rozważ lukrecję, która pomaga utrzymać stabilny poziom energii i łagodzi napięcie nerwowe. Jest dobrym adaptogenem na uspokojenie, ponieważ sprzyja odprężeniu i poprawia odporność na stres. Pozwala odzyskać spokój i wewnętrzną siłę. Ponadto wykazano, że lukrecja wspiera leczenie infekcji układu pokarmowego. Dostarcza bowiem związki – głównie glicyryzynę i flawonoidy, które działają przeciwzapalnie, przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. Pomagają tym samym zmniejszyć podrażnienie błony śluzowej, wspierają gojenie mikrouszkodzeń i ograniczają namnażanie drobnoustrojów chorobotwórczych. Jednocześnie lukrecja zwiększa produkcję śluzu o właściwościach ochronnych, co poprawia komfort trawienia i wzmacnia naturalną barierę przewodu pokarmowego. W rezultacie organizm szybciej odzyskuje równowagę po infekcji.

Adaptogeny na koncentrację

Trudno Ci się skupić na ćwiczeniach, choć naprawdę się starasz? Z pomocą przychodzą adaptogeny na koncentrację, które wspierają układ nerwowy i pomagają radzić sobie ze stresem. Stosując je, łatwiej utrzymasz jasność myślenia i poprawisz pamięć roboczą.

Zwróć uwagę na żeń-szeń syberyjski, który działa pobudzająco, ale w przeciwieństwie do kofeiny nie wywołuje nerwowości. Pomaga zachować energię umysłową i odporność psychiczną w okresach wzmożonego wysiłku intelektualnego. 

Adaptogeny na energię

Czujesz spadek sił, mimo spokojnej nocy i dobrej diety? Z pomocą przychodzą adaptogeny na energię, które pozwalają zachować witalność bez gwałtownych skoków i spadków nastroju. Jednym z najcenniejszych jestróżeniec górski, który słynie z właściwości wzmacniających i tonizujących. Może zwiększać wydolność fizyczną i odporność na zmęczenie.

Cordyceps wspiera Twoją wydolność, ponieważ zwiększa produkcję energii w mitochondriach i poprawia wykorzystanie tlenu. Jest to szczególnie ważne dla osób aktywnych fizycznie. Polisacharydy i kordycepina, zawarte w grzybie adaptogennym, mogą podnosić maksymalną zdolność wysiłkową. Wspierają tym samym regenerację i łagodzą zmęczenie po intensywnym treningu. Jednocześnie kordyceps działa korzystnie na płuca. Wspomaga rozszerzanie oskrzeli, zmniejsza stan zapalny i zwiększa efektywność wymiany gazowej. Tym samym ułatwia funkcjonowanie w trakcie infekcji dróg oddechowych. Za sprawą kordycepsu Twój organizm lepiej radzi sobie zarówno z obciążeniem sportowym, jak i wyzwaniami związanymi z chorobą.

Czy adaptogeny rzeczywiście działają?

Masz wątpliwości, czy naturalne środki mogą realnie wspierać Twój organizm? Coraz więcej badań potwierdza skuteczność adaptogenów. Regularne stosowanie starannie wyselekcjonowanych gatunków roślin i grzybów może poprawiać odporność na stres i wspierać równowagę emocjonalną. Niektóre badania sugerują także korzystny wpływ na wydolność fizyczną i psychiczną.

Interesuje Cię, jak działają adaptogeny? Rośliny i grzyby, które należą do tej grupy, regulują reakcję organizmu na stres. Pomagają przywrócić homeostazę, czyli naturalny stan wewnętrznej równowagi. Suplementując je, czujesz się spokojniejszy, bardziej skupiony i odporny na przeciążenie podczas treningów.

Pamiętaj, że istnieją różne rodzaje adaptogenów, a każdy z nich działa nieco inaczej. Jedne wspierają układ nerwowy, drugie wzmacniają odporność, a jeszcze inne poprawiają sen. Dobierz je, uwzględniając swoje indywidualne potrzeby i kondycję organizmu. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem i wykonaj zlecone przez niego badania. 

Czy adaptogeny są bezpieczne?

Wprawdzie są to naturalne surowce, ale zachowaj ostrożność przy ich stosowaniu. Zdarza się, że pojawiają się skutki uboczne przy suplementacji adaptogenów, takie jak bóle głowy czy lekkie pobudzenie. Na szczęście uchodzą za stosunkowo rzadkie i ustępują po zmniejszeniu zażywanej porcji. Wszystkie suplementy diety należy stosować zgodnie z rekomendacjami producenta i nie przekraczać zalecanej przez niego ilości.

Nie każdy może korzystać z adaptogenów. Zanim sięgniesz po suplementy, porozmawiaj z lekarzem, zwłaszcza gdy chorujesz przewlekle lub przyjmujesz leki. Specjalista ustali, czy nie występują u Ciebie przeciwwskazania do stosowania adaptogenów. Dzięki jego wiedzy i doświadczeniu unikniesz niepożądanych interakcji i zadbasz o swoje bezpieczeństwo.

Interesuje Cię, czy adaptogeny można ze sobą łączyć? Nie rób tego na własną rękę. Wprawdzie niektóre rośliny i grzyby stosowane razem dają efekt synergii, ale mogą też znosić swoje działanie lub powodować skutki uboczne. W związku z tym sięgaj raczej po gotowe mieszanki adaptogenów, które pochodzą ze sprawdzonych źródeł.

Bibliografia

1. Chiang, H.-M., Chen, H.-C., Wu, C.-S., Wu, P.-Y., & Wen, K.-C. (2015). Rhodiola plants: Chemistry and biological activity. Journal of Food and Drug Analysis, 23(3), 359–369. 
2. Ng, T. B., & Wang, H. X. (2005). Pharmacological actions of Cordyceps, a prized folk medicine. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 57(12), 1509–1519. 
3. Panossian, A. (2017). Understanding adaptogenic activity: Specificity of the pharmacological action of adaptogens and other phytochemicals. Annals of the New York Academy of Sciences, 1401(1), 49–64. 
4. Panossian, A., & Wikman, G. (2010). Effects of adaptogens on the central nervous system and the molecular mechanisms associated with their stress-protective activity. Pharmaceuticals (Basel), 3(1), 188–224.
5. Singh, N., Bhalla, M., de Jager, P., & Gilca, M. (2011). An overview on ashwagandha: A Rasayana (rejuvenator) of Ayurveda. African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines, 8(5 Suppl), 208–213. 
6. Wasser, S. P. (2002). Medicinal mushrooms as a source of antitumor and immunomodulating polysaccharides. Applied Microbiology and Biotechnology, 60(3), 258–274. 
7. Wu, Z.-W., Peng, X.-R., Quan, C.-X., Liu, X.-C., Tao, X.-Y., & Qiu, M.-H. (2025). Structural characterization of six new Lepidium meyenii polysaccharides and their effects on gut microbiota in vitro. International Journal of Biological Macromolecules, 319(Pt 4), 145676.