Co to jest suplement diety?

W gąszczu informacji, reklam i porad coraz trudniej znaleźć Ci odpowiedź na pytanie: „Co to jest suplement diety?”. Zgodnie z prawem tym terminem określa się środek spożywczy, który uzupełnia codzienną dietę w niezbędne składniki odżywcze. Dostarcza witaminy, minerały, aminokwasy czy ekstrakty roślinne.

Czym są suplementy? Wspomniane produkty nie leczą chorób. Nie zastąpią też zbilansowanej diety i zdrowego stylu życia. Mogą natomiast wspierać organizm w okresach zwiększonego zapotrzebowania na substancje odżywcze, np. dostarczać magnez przy nasilonym stresie.

Zastanawiasz się, co znaczy suplement diety z formalnego punktu widzenia? Komisja Europejska definiuje go jako preparat, który stanowi skoncentrowane źródło witamin, minerałów lub innych substancji o działaniu odżywczym czy fizjologicznym. Może mieć postać kapsułek, tabletek, proszku lub płynu. Pamiętaj, że suplementy diety podlegają innym przepisom niż leki. Nie muszą przechodzić rygorystycznych badań klinicznych przed wprowadzeniem na rynek.

Jakie są popularne suplementy diety w Polsce?

Polacy najczęściej sięgają po suplementy diety, które zawierają witaminy. Tym terminem określa się organiczne związki, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Możesz sięgnąć po nie, gdy nie potrafisz w tradycyjny sposób pokryć zapotrzebowania na te cenne składniki pokarmowe.

Multiwitaminy są złożonymi preparatami witaminowo-mineralnymi. Często decydują się na nie osoby, które chcą kompleksowo zadbać o swoje zdrowie. Choć nie zastąpią zbilansowanego jadłospisu, mogą okazać się pomocne, gdy masz ograniczony dostęp do świeżych produktów spożywczych.

Czym się różni suplement diety od leku?

Wiele osób sięga po preparaty dostępne bez recepty, troszcząc się o swoje zdrowie. Wśród nich znajdują się zarówno leki, jak i suplementy diety. Poszczególne produkty spełniają odmienne wymogi. Nie wiesz, czym różni się lek od suplementu diety? Poniżej wyjaśniamy różnice między tymi produktami.

Leki zostały przebadane klinicznie, dlatego mają udowodnione działanie lecznicze. Instytucje państwowe i międzynarodowe ściśle monitorują ich skład, skuteczność i bezpieczeństwo. Kontrolę nad lekami sprawują Europejska Agencja Leków (EMA) oraz Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Wspomniane preparaty, zanim trafią na apteczną półkę, przechodzą szereg badań. Poddaje się je m.in. testom laboratoryjnym i badaniom na ludziach.

Z kolei suplementy diety są środkami spożywczymi. Mają za zadanie uzupełnić Twój codzienny jadłospis w składniki odżywcze, takie jak witaminy, minerały, aminokwasy czy ekstrakty roślinne. Suplementy diety nie służą do leczenia chorób. Nie zapobiegają również ich wystąpieniu. Co najważniejsze, nie muszą przechodzić badań klinicznych przed wprowadzeniem na rynek. Ustawodawca nie wymaga od ich producentów dowodów naukowych, które świadczyłyby o ich działaniu. Odpowiedź na pytanie: „Czy suplementy diety są lekami”, brzmi jednoznacznie: „Nie”.

Niektóre preparaty, w tym m.in. probiotyki, mogą występować zarówno jako leki, jak i suplementy diety. W związku z tym warto zapytać farmaceutę o ich status. Ponadto odpowiednie oznaczenie powinno znajdować się na opakowaniu.

Wiesz już, czym różni się lek od suplementu diety. Staraj się świadomie sięgać po preparaty, które wspierają Twoje zdrowie.

Czy suplementy diety działają?

Sięgasz po witaminy, spalacze tłuszczu czy adaptogeny z nadzieją na poprawę zdrowia i sylwetki? Prawdopodobnie zastanawiasz się, czy suplementy diety działają. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Skuteczność suplementacji zależy od wielu czynników:

• rodzaju preparatu,
• składu produktu,
• Twojego stanu zdrowia,
• stosowania specyfiku zgodnie z zaleceniami producenta.

To, jak działają suplementy diety, zależy od zawartości, jakości i przyswajalności obecnych w nich składników. Wykazano, że witamina D3 w postaci kapsułek na bazie oleju wchłania się lepiej niż witamina D3 w formie tabletek bez substancji tłuszczowych.

Badania naukowe pokazują, że suplementacja może być skuteczna u osób, u których występują niedobory substancji odżywczych. Zaleca się, aby kobiety w wieku rozrodczym przy niedostatecznej podaży kwasu foliowego przyjmowały preparaty z witaminą B9. Wspomniane suplementy zmniejszają bowiem ryzyko wad cewy nerwowej u płodu.

W ostatnich latach dużą popularnością cieszą się spalacze tłuszczu. Wspierają one redukcję masy ciała. Swoje działanie opierają zazwyczaj na takich składnikach, jak kofeina, ekstrakt z zielonej herbaty czy L-karnityna. Skuteczność tego typu preparatów jest raczej umiarkowana. W celu uzyskania trwałych efektów należy wprowadzić zmiany w stylu życia.

Kiedy warto brać suplementy diety?

Zanim sięgniesz po preparaty z apteki, wykonaj badania laboratoryjne w kierunku niedoborów. Ich wyniki stanowią punkt wyjścia do ewentualnej suplementacji. Pozwolą Ci też uniknąć błędnych decyzji. Pamiętaj, że zaszkodzić może Ci zarówno niedobór, jak i nadmiar substancji odżywczych. O tym, kiedy brać suplementy i jak długo je stosować, powinien zadecydować lekarz.

Jakie suplementy diety warto brać? Wiele zależy od płci, wieku, stylu życia, sposobu odżywiania i stanu zdrowia. Jeśli stosujesz dietę wegańską, prawdopodobnie potrzebujesz witaminy B12. Z kolei kobietom w ciąży zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego, a seniorom rekomenduje się witaminę D. Lekarz powie Ci, jak długo stosować suplementy diety. Niektóre należy brać sezonowo, a inne doraźnie.

Suplementy dla kobiet często mają za zadanie wspierać włosy, skórę i paznokcie. Zapotrzebowanie pań na składniki odżywcze zmienia się wraz z cyklem życia.

Suplementy dla mężczyzn zazwyczaj wspomagają kondycję fizyczną, sprawność intelektualną lub poziom testosteronu. W ich przypadku także zaleca się indywidualne podejście.

Zapytaj lekarza lub farmaceutę, jak łączyć suplementy diety. Niektóre składniki wzajemnie się znoszą, dlatego nie należy przyjmować o tej samej porze cynku i żelaza. Zażywane razem wchłaniają się znacznie gorzej. Z kolei witamina D i magnez działają synergistycznie.

Czy suplementy diety są zdrowe, czy szkodliwe?

Zastanawiasz się, czy suplementy diety są zdrowe? Nie powinny Ci zaszkodzić, jeśli przyjmujesz je przy stwierdzonym niedoborze, przestrzegając zaleceń producenta i czasu wyznaczonego przez lekarza. Ich niekontrolowane stosowanie niesie ze sobą ryzyko poważnych konsekwencji.

Pamiętaj, że suplementy diety w Polsce nie są obowiązkowo badane przed wprowadzeniem do obrotu. Raport Najwyższej Izby Kontroli z 2017 wskazuje, że część dostępnych na rynku preparatów zawiera substancje niezgodne z deklaracją, a czasem wręcz szkodliwe.

Czy suplementy diety szkodzą wątrobie? W badaniach wykazano, że np. wysoka zawartość ekstraktu z zielonej herbaty może prowadzić do uszkodzenia tego narządu. Ryzyko występuje zwłaszcza u osób predysponowanych (Navarro i in. 2017). Nie traktuj zatem suplementów jako nieszkodliwego dodatku do diety.

Staraj się dostarczać cenne składniki odżywcze w naturalny sposób. Postaw na dietę bogatą w zdrowe tłuszcze, które wspomagają wchłanianie witamin A, D, E, K. Zanim sięgniesz po kapsułki, wprowadź do jadłospisu oliwę z oliwek, awokado czy orzechy.

Suplementy diety – czy warto je stosować i na co zwrócić uwagę?

Badania pokazują, że niedobory witamin i minerałów mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie całego organizmu. Zanim jednak sięgniesz po jakikolwiek preparat, skonsultuj z lekarzem, czy warto brać suplement diety.

Kto może sprzedawać suplementy diety? Ich rejestracja jest znacznie prostsza niż w przypadku leków. Nie pozostaje jednak całkowicie poza kontrolą państwowych instytucji. Suplementy zgłasza się do Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Niestety, sama obecność na rynku nie świadczy, że produkt przeszedł rygorystyczne badania kliniczne. Kupując preparaty, wybieraj te, które pochodzą z wiarygodnego źródła.

Na jakie certyfikaty warto zwrócić uwagę przy wyborze suplementów diety?

• GMP (Good Manufacturing Practice) – gwarantuje, że suplement został wyprodukowany zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, przy zachowaniu wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa.
• HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) – system zapewniający bezpieczeństwo żywności, dzięki analizie i kontroli potencjalnych zagrożeń na każdym etapie produkcji.
• Normy ISO (np. ISO 22000, ISO 9001) – międzynarodowe normy jakości, które potwierdzają kontrolę procesów wytwarzania, bezpieczeństwo i powtarzalność produkcji.
• NSF Certified for Sport – certyfikat niezależnej organizacji potwierdzający czystość suplementu i brak substancji niedozwolonych, szczególnie istotny dla sportowców.
• USP Verified Mark – oznaczenie, że produkt został przebadany przez niezależne laboratoria pod kątem jakości, zawartości składników i bezpieczeństwa.
• Eko certyfikaty (np. EU Organic) – potwierdzają, że składniki suplementu pochodzą z upraw ekologicznych, bez pestycydów i sztucznych dodatków.
• Certyfikat EISD (Europejskiego Instytutu Suplementów i Odżywek) – oznaczenie produktów ocenianych pod względem m.in. składu, bezpieczeństwa produkcji i adekwatności przekazu marketingowego.

Zastanawiasz się, gdzie kupić suplementy diety, aby mieć pewność co do ich jakości? Postaw na produkty, które oferują apteki lub sprawdzone sklepy online, takie jak opoziomwyzej.pl. Zwróć uwagę, czy sprzedawca zamieścił jasne informacje nt. składu preparatu i jego producenta. Nie kupuj suplementów z nieznanych źródeł. Mogą bowiem być zanieczyszczone lub nie zawierać deklarowanych składników odżywczych.

Bibliografia

1. Chandrasekhar, K., Kapoor, J., & Anishetty, S. (2012). A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of Ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults. Indian Journal of Psychological Medicine, 34(3), 255–262. https://doi.org/10.4103/0253-7176.106022
2. De-Regil, L. M., Peña-Rosas, J. P., Fernández-Gaxiola, A. C., & Rayco-Solon, P. (2015). Effects and safety of periconceptional folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(12), Article CD007950. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007950.pub3
3. European Commission. (2002). Directive 2002/46/EC on the approximation of the laws of the Member States relating to food supplements. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32002L0046
4. Geller, A. I., Shehab, N., Lovegrove, M. C., Kegler, S. R., Weidle, N. J., Wolpert, B. J., ... & Budnitz, D. S. (2015). Emergency department visits for adverse events related to dietary supplements. New England Journal of Medicine, 373(16), 1531–1540. https://doi.org/10.1056/NEJMsa1504267
5. Gombart, A. F., Pierre, A., & Maggini, S. (2020). A review of micronutrients and the immune system–Working in harmony to reduce the risk of infection. Nutrients, 12(1), 236. https://doi.org/10.3390/nu12010236
6. Lips, P. (2006). Vitamin D physiology. Progress in Biophysics and Molecular Biology, 92(1), 4–8. https://doi.org/10.1016/j.pbiomolbio.2006.02.016
7. Najwyższa Izba Kontroli. (2017). Informacja o wynikach kontroli: Suplementy diety.
8. Navarro, V. J., Khan, I., Björnsson, E., Seeff, L. B., Serrano, J., & Hoofnagle, J. H. (2017). Liver injury from herbal and dietary supplements. Hepatology, 65(1), 363–373. https://doi.org/10.1002/hep.28813