Witamina B12 – jakie są objawy jej niedoboru i nadmiaru? Sprawdź, gdzie występuje i na co wpływa

Skarżysz się na zmęczenie, bladość, kłopoty z pamięcią czy mrowienie kończyn? Mogą to być objawy braku witaminy B12. Wspomniana substancja jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i krwiotwórczego. Sprawdź, w czym znajduje się witamina B12!

Czym jest witamina B12 i jakie daje korzyści?

Witamina B12, znana też jako kobalamina, jest jedną z tych substancji, bez których Twój organizm nie potrafi prawidłowo funkcjonować. Wpływa bowiem na pracę układu nerwowego, bierze udział w procesie powstawania krwi i wspiera metabolizm komórkowy. Na co jeszcze działa witamina B12? Uczestniczy w syntezie DNA i przyczynia się do utrzymania zdrowia psychicznego (O`Leary i Samman 2010). Jej optymalny poziom pozwala Ci cieszyć się siłami witalnymi, koncentracją i dobrym nastrojem.

Witamina B12 występuje w kilku formach, z których każda ma swoje unikalne korzyści dla organizmu. Cyjanokobalamina jest najczęściej spotykaną formą i cechuje się wysoką stabilnością, co sprawia, że suplementy z jej dodatkiem są trwałe i łatwo dostępne. Hydroksykobalamina długo utrzymuje się w organizmie, dzięki czemu stanowi dobre wsparcie w uzupełnianiu niedoborów. Metylokobalamina to aktywna, metylowana postać witaminy B12, która bardzo dobrze się przyswaja i korzystnie wpływa na układ nerwowy oraz procesy poznawcze. Z kolei adenozylokobalamina wspiera produkcję energii w mitochondriach, dzięki czemu dodaje sił witalnych i wspomaga prawidłowy metabolizm.

Na co pomaga witamina B12? Kobalamina może przynieść ulgę osobom, które zmagają się z anemią megaloblastyczną. Wspiera też funkcje poznawcze u osób starszych. Ponadto poprawia samopoczucie psychiczne (Smith i Refsum 2016). Niektóre badania sugerują, że suplementując witaminę B12, można złagodzić objawy depresji i poprawić jakość snu (Morris i in. 2012).

Kobalamina odgrywa też istotną rolę w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych, w tym demencji i choroby Alzheimera. Ponadto wspomaga prawidłową pracę serca, ponieważ obniża poziom homocysteiny. Nadmiar tego aminokwasu zwiększa ryzyko chorób układu krążenia (Selhub 1999).

Niedobór witaminy B12 często rozwija się powoli i podstępnie. W związku z tym uważnie obserwuj sygnały, jakie wysyła Twoje ciało. Właściwości witaminy B12 pozwalają Ci czuć się silniejszym, spokojniejszym i bardziej skoncentrowanym. W przypadku niedoboru potwierdzonego laboratoryjnie warto rozważyć suplementację kobalaminy, aby cieszyć się dobrym zdrowiem fizycznym i psychicznym.

Dużym wsparciem dla Twojego zdrowia może okazać się również odżywka białkowa. Twój organizm potrzebuje aminokwasów do prawidłowego funkcjonowania.

Jakie są przyczyny niedoboru witaminy B12?

Wiesz już, na co jest witamina B12. Dlaczego u niektórych osób obserwuje się jej niedostateczną podaż, a w rezultacie również objawy awitaminozy? Wśród przyczyn niedoboru witaminy B12 wymienia się:

dietę ubogą w produkty odzwierzęce, np. wegańską,
zaburzenia wchłaniania, które towarzyszą np. celiakii i chorobie Leśniowskiego-Crohna,
przyjmowanie niektórych leków, np. z metforminą,
starzenie się organizmu.

Jakie są objawy niedoboru witaminy B12?

Witaminy są obecne w organizmie w niewielkich ilościach, ale pełnią niezwykle istotne funkcje regulatorowe. W przypadku kobalaminy jej rola w układzie nerwowym wydaje się nie do przecenienia. Witamina B12 odpowiada bowiem za prawidłowe funkcjonowanie mózgu, przewodnictwo nerwowe i syntezę osłonek mielinowych. Te ostatnie chronią i wspierają działanie komórek nerwowych (Allen 2008). Niedobór kobalaminy daje odczuwalne, długotrwałe i trudne do odwrócenia skutki.

Jednym z pierwszych i najbardziej niepokojących objawów niedoboru witaminy B12 są zaburzenia czucia. Manifestują się one jako:

mrowienie w dłoniach i stopach,
uczucie drętwienia,
trudności z utrzymaniem równowagi.

W skrajnych przypadkach może pojawić się ból nóg z powodu niedoboru witaminy B12. Wiele osób opisuje go jako piekący, rozlany i nasilający się podczas chodzenia.

Niedobory witaminy B12 nie zawsze dają jednoznaczne sygnały. U niektórych osób pojawiają się trudności z koncentracją, stany depresyjne i objawy przypominające otępienie (Stabler 2013). Wspomniane zmiany są często bagatelizowane przez osoby starsze, które zrzucają je na karb wieku.

Zmagasz się z przewlekłym zmęczeniem, problemami z pamięcią lub bólem kończyn? Zasługujesz na dokładną diagnozę i uwagę specjalisty. Objawy niedoboru witaminy B12 bywają mylące, ale ich wczesne rozpoznanie umożliwia wdrożenie suplementacji i odzyskanie dobrej jakości życia.

Jesteś wegetarianinem lub weganinem? Możesz rozważyć też suplementację aminokwasów, które występują głównie w mięsie.

Nadmiar witaminy B12 w organizmie – jakie daje objawy?

Zarówno niedobór, jak i nadmiar witaminy B12 może zaburzać Twoją wewnętrzną równowagę. Awitaminoza i hiperwitaminoza niesie ze sobą poważne skutki uboczne. Zastanawiasz się, czy witamina B12 jest szkodliwa? Tutaj również sprawdza się reguła sformułowana przez Paracelsusa. Kobalamina nie szkodzi Ci, gdy utrzymuje się na optymalnym poziomie, ale gdy przekroczysz stężenie graniczne, może ucierpieć na tym Twoje zdrowie.

Do objawów nadmiaru witaminy B12 zalicza się:

problemy skórne, takie jak trądzik i rumień,
uczucie niepokoju,
przyspieszone tętno,
bóle głowy,
problemy ze snem (Paul i Brady 2017).

W niektórych przypadkach dochodzi również do zwiększonej krzepliwości krwi, co może nieść poważniejsze konsekwencje zdrowotne u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi. Choć symptomy często wydają się niespecyficzne, zachowaj czujność, zwłaszcza gdy sięgasz po multiwitaminy z kompleksem witamin z grupy B.

Zastanawiasz się, co powoduje nadmiar witaminy B12 w organizmie? Najczęściej wynika on z długotrwałej suplementacji bez konsultacji z lekarzem. Niestety, niektórzy stosują popularne multiwitaminy „na wszelki wypadek”, nie poprzedzając tego badaniami laboratoryjnymi. W rezultacie poziom kobalaminy we krwi znacznie przekracza normy fizjologiczne, co może prowadzić do pojawienia się niepożądanych reakcji.

Produkty bogate w witaminę B12, takie jak mięso, ryby, jaja czy wyroby mleczne, bardzo rzadko prowadzą do przedawkowania. Twój organizm w naturalny sposób reguluje wchłanianie kobalaminy z pożywienia. Problem pojawia się najczęściej przy długotrwałym stosowaniu suplementów, bez wcześniejszego oznaczenia poziomu witaminy B12 we krwi.

Jak zbadać poziom witaminy B12?

Skutki niedoboru kobalaminy mogą być poważne. Jak zbadać poziom witaminy B12, by w porę wykryć ewentualny niedobór? Na niedostateczną podaż tej substancji w sposób szczególny są narażeni wegetarianie, weganie, chorzy na celiakię i chorobę Leśniowskiego-Crohna.

Badanie poziomu witaminy B12 najczęściej wykonuje się z próbki krwi żylnej. Bardziej czułe są testy mierzące stężenie kwasu metylomalonowego (MMA) czy homocysteiny. Nadal jednak oznaczenie kobalaminy w surowicy krwi pozostaje standardowym narzędziem diagnostycznym (O`Leary i Samman 2010).

Jaki jest prawidłowy poziom witaminy B12? Wiele zależy od laboratorium, w którym wykonano badanie, zwykle przyjmuje się zakres 200-900 pg/ml. Wynik poniżej dolnej granicy może świadczyć o niedoborze. Z kolei wartości, które mieszczą się w dolnym zakresie normy, niekiedy dają objawy subkliniczne i wymagają dalszej diagnostyki.

Kiedy brać witaminę B12? Nie każdemu jest ona potrzebna codziennie. Jej nadmiar również nie pozostaje obojętny dla organizmu. Choć większość witamin z grupy B jest rozpuszczalna w wodzie, a ich nadmiar usuwany wraz z moczem, kobalamina zachowuje się inaczej. Jej nadwyżki gromadzą się w wątrobie nawet przez kilka lat. Oznacza to, że niekiedy nie trzeba jej suplementować stale, lecz jedynie okresowo (Allen 2008).

W związku z tym decyzję o suplementacji powinieneś poprzedzić badaniem. Nie opieraj jej wyłącznie na samopoczuciu czy popularności danego preparatu. Przed rozpoczęciem kuracji zapytaj lekarza, jak długo można brać witaminę B12, by wspomóc organizm, nie doprowadzając do hiperwitaminozy. Ponadto pamiętaj o regularnym wykonywaniu badań. Metody diagnostyczne pozwalają zapobiec zarówno skutkom niedoboru witaminy B12, jak i jej nadmiaru.

Nie tylko suplementy z witaminą B12, ale też boostery testosteronu mogą przyczynić się do poprawy morfologii, jeśli ich przyjmowanie połączysz z aktywnością fizyczną.

Jakie produkty zawierają witaminę B12?

Kobalamina jest jednym z kluczowych składników odżywczych. Niestety, wciąż wiele osób nie wie, w czym znajduje się witamina B12 i jak zadbać o jej odpowiedni poziom. Produkty pochodzenia zwierzęcego uchodzą za najbogatsze źródło kobalaminy. Znajdziesz ją m.in. w wątróbce wołowej, mięsie drobiowym, rybach, jajkach i nabiale (O`Leary i Samman 2010). Zastanawiasz się, gdzie jest najwięcej witaminy B12? Wątróbka charakteryzuje się szczególnie wysoką zawartością tej substancji.

Chcesz kompleksowo zadbać o swoje zdrowie? Staraj się jak najczęściej jeść łososia, który nie tylko zawiera witaminę B12, ale też dostarcza witaminę B6 (pirydoksynę). Ta druga odgrywa niebagatelną rolę w metabolizmie białek. Ponadto wspiera układ odpornościowy i uczestniczy w syntezie neuroprzekaźników, które wpływają na Twój nastrój i zdolność koncentracji (Bender 2003).

Zastanawiasz się, w jakich owocach i warzywach jest witamina B12? Niestety, rośliny nie syntetyzują kobalaminy, dlatego jej w nich nie znajdziesz. Z tego względu weganie i wegetarianie powinni sięgać po produkty fortyfikowane. Godnym uwagi rozwiązaniem wydają się napoje roślinne i płatki śniadaniowe wzbogacane w tę witaminę.

Jesteś weganinem, który dba o rozwój muskulatury? Rozważ suplementację odżywek na masę.

Jakie są przeciwwskazania do przyjmowania witaminy B12?

Choć działanie witaminy B12 jest korzystne dla organizmu, nie każdy może ją przyjmować. Po pierwsze, należy upewnić się, że rzeczywiście zmagasz się z niedoborem kobalaminy, aby uniknąć hiperwitaminozy. Po drugie, przeciwwskazaniem do suplementowania witaminy B12 są uczulenia. Alergie na kobalaminę zdarzają się stosunkowo rzadko. Zazwyczaj manifestują się wysypką i pokrzywką, ale w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do reakcji anafilaktycznej (Green i in. 2017). W związku z tym osoby, które zauważyły u siebie niepokojące objawy po suplementacji, powinny natychmiast odstawić preparat i skonsultować się z lekarzem.

Choroby nowotworowe stanowią kolejne istotne przeciwwskazanie. Z suplementacją witaminy B12 powinny wstrzymać się osoby, które zmagają się z białaczką. Niektóre badania sugerują, że wysokie stężenie witaminy B12 we krwi przekłada się na gorsze rokowania u pacjentów onkologicznych. W związku z tym u osób z chorobami nowotworowymi suplementacja witaminy B12 wymaga indywidualnej oceny przez specjalistę.

Nadmiar witaminy B12 może niekorzystnie wpływać na osoby, które cierpią na choroby nerek. Wysoki poziom kobalaminy nasila stres oksydacyjny i przyczynia się do zaostrzenia objawów zaburzeń metabolicznych (House i in. 2010). Ewentualna suplementacja powinna odbywać się pod ścisłą kontrolą nefrologa.

Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek suplementacji, w tym sięgnięciem po odżywkę po treningu, zapoznaj się z ewentualnymi przeciwwskazaniami. Zadbaj o swoje zdrowie i bezpieczeństwo.

Z czym nie łączyć witaminy B12?

Pamiętaj, że nawet najlepiej dobrana suplementacja może przynieść mniejsze efekty, jeśli nie wiesz, z czym nie łączyć witaminy B12. Przyjmujesz duże porcje witaminy C w formie syntetycznej? Wiedz, że może wpływać na stabilność i wchłanianie kobalaminy, zwłaszcza gdy obie substancje zażywasz w tym samym czasie (Herbert 1988).

Niektóre leki zaburzają przyswajanie witaminy B12 z przewodu pokarmowego. Niekiedy prowadzi to do niedoboru kobalaminy, pomimo stosowania zdrowej i zbilansowanej diety. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy przyjmujesz metforminę lub inhibitory pompy protonowej (O`Leary i Samman 2010).

Chcesz, żeby suplementacja przyniosła pożądany efekt? Zachowaj kilkugodzinny odstęp między zażyciem witaminy B12 a innych preparatów. Pamiętaj też o tym, że nawet najlepsze suplementy nie zastąpią zdrowej diety i aktywności fizycznej. Mogą jedynie stanowić ich uzupełnienie.

Stosujesz suplementy i odżywki dla sportowców? Upewnij się, że nie wchodzą w niepożądane interakcje z witaminą B12. Chcesz kompleksowo zadbać o swoje zdrowie i energię? Już dziś zamów wysokiej jakości suplementy diety w sklepie opoziomwyzej.pl! Oferujemy szeroki wybór produktów, które wspierają Twoje zdrowie i pomagają osiągnąć cele sportowe.

Bibliografia

Allen, L. H. (2008). Causes of vitamin B12 and folate deficiency. Food and Nutrition Bulletin, 29(2 Suppl), S20–S34.
Bender, D. A. (2003). Nutritional biochemistry of the vitamins. Cambridge University Press.
Green, R., Allen, L. H., Bjørke-Monsen, A.-L., Brito, A., Guéant, J.-L., Miller, J. W., ... & Stabler, S. P. (2017). Vitamin B12 deficiency. Nature Reviews Disease Primers, 3, 17040.
Herbert, V. (1988). Vitamin B12: Plant sources, requirements, and assay. The American Journal of Clinical Nutrition, 48(3), 852–858.
Kennedy, D. O. (2016). B vitamins and the brain: Mechanisms, dose and efficacy—A review. Nutrients, 8(2), 68.
Morris, M. S., Jacques, P. F., & Selhub, J. (2012). Relation between homocysteine and depression in the National Health and Nutrition Examination Survey. Psychosomatic Medicine, 64(4), 505–512.
O’Leary, F., & Samman, S. (2010). Vitamin B12 in health and disease. Nutrients, 2(3), 299–316.
Paul, L., & Brady, D. M. (2017). Comparative bioavailability and utilization of particular forms of B12 supplements with potential to mitigate clinical deficiency. Integrative Medicine: A Clinician’s Journal, 16(1), 42–49.
Selhub, J. (1999). Homocysteine metabolism. Annual Review of Nutrition, 19(1), 217–246.
Smith, A. D., & Refsum, H. (2016). Homocysteine, B vitamins, and cognitive impairment. Annual Review of Nutrition, 36, 211–239.
Stabler, S. P. (2013). Vitamin B12 deficiency. New England Journal of Medicine, 368(2), 149–160.

Warto przeczytać